Afbeelding 1
Frozen shoulder / Capsulitis adhaesiva
Een frozen shoulder ('bevroren schouder') is een schouder, waarbij de bewegingen in de schouder sterk beperkt zijn. Om het schoudergewricht zit een kapsel (afb.1). Dit is weefsel, een soort omhulsel, (rondom het hele gewricht) dat het schouderscharnier volledig afsluit van weefsel buiten het gewricht.
Tussen de schoudertop (acromion) en het ravenbekuitsteeksel (processus coracoideus) bevindt zich een brede, harde, smalle bindweefselband (het ligamentum coracoacromiale)(afb. 2).
Dit ligament vormt samen met de schoudertop (acromion) het dak van het schoudergewricht. Tussen dit dak en de kop van de bovenarm kunnen weke delen (kapsel,pezen,slijmbeurs) ingeklemd raken.
Het kapsel (fig. 1) neigt soms te ontsteken (capsulitis) en/of te verkleven (adhaesiva) Het kapsel kan gaan ontsteken door overbelasting van de structuren in het gewricht, bijvoorbeeld van pezen, slijmbeurs en/of spieren. Het kapsel verliest zijn elastisch vermogen, verhard en verdikt. Dit zorgt ervoor dat we met de arm steeds minder bewegingen kunnen uitvoeren. Het kapsel kan hierdoor gaan verkleven.
Afbeelding 2
Symptomen
Verschijnselen zijn beperkingen in het bewegen van de arm en pijn bij het bewegen. De arm wordt steeds minder gebruikt en met rust gelaten. De arm kan niet meer worden opgetild, gespreid en naar buiten gedraaid worden. Voor iedere persoon is de mate van de beperking verschillend. Dit hangt af van de ernst van de frozen shoulder. Het testen van de schouder om te beoordelen of er zich een Capsulitis adhaesiva beeld aan het ontwikkelen is kunt u doen met 3 bewegingen.
Ga op de rug liggen en vouw de handen. Strek daarna de armen naar boven zodat de armen naar het plafond wijzen. Beweeg dan de armen bijna gestrekt naar achteren en probeer ze neer te leggen.
Bij een beginnende frozen shoulder kan de hele beweging wat pijn doen. Deze pijn kan sterk toenemen naarmate u de arm bijna of helemaal gestrekt naar achteren heeft liggen.
Bij een gevorderde frozen shoulder heeft u veel moeite ver naar achteren te komen in verband met de hevig toenemende pijn en sterke bewegingsbeperking.
Vanuit ruglig met de armen langs het lichaam de ellebogen 90 graden buigen. Vanuit deze positie de onderarmen naar buiten bewegen.
In een gezonde situatie zal de onderarm een hoek maken van tussen de 45 en 80 graden met de vertikaal.
Zeer beweeglijke mensen kunnen de onderarmen op de tafel leggen. In het algemeen geldt in een gezonde situatie dat de dominante arm (arm waarmee u schrijft en gooit) iets verder komt dan de niet dominante arm.
Bij een beginnende frozen shoulder kan de hele beweging pijn doen echter met toename van de pijn als u de arm bijna of helemaal naar buiten heeft liggen.
Bij een gevorderde frozen shoulder heeft u veel moeite ver naar buiten te komen in verband met de hevig toenemende pijn en beperking van deze beweging.
In het linker plaatje is duidelijk zichtbaar, gezien van achter het hoofdeinde van een liggend persoon, dat de linker onderarm veel minder ver naar buiten komt dan de rechter. Het rechter plaatje is dezelfde positie gezien van boven.
Test 3
Vanuit stand of zit de aangedane hand achter de rug met de gezonde hand omhoog proberen te brengen. (Proberen schouderbladen aan te raken)
Normaal gesproken zal men met de hand in het midden van de rug moeten komen. Heel beweeglijke mensen kunnen de hand tussen de schouderbladen brengen. In het algemeen geldt in een gezonde situatie dat de dominante arm (arm waarmee men schrijft en gooit) iets minder hoog zal komen.
Bij een beginnende frozen shoulder kan de hele beweging veel pijn doen. Deze pijn zal toenemen als u de arm bijna of helemaal achter de rug heeft.
Bij een gevorderde frozen shoulder heeft u veel moeite met het maken van de beweging en krijgt u de hand nauwelijks hoger dan de bilnaad of praktisch niet achter het lichaam.
Als deze 3 test bewegingen positief zijn; dus beperkt en pijnlijk, dan kan een beginnend Capsulitis adhaesiva ofwel frozen shoulder aanwezig zijn.
De oorzaken van het steeds minder kunnen bewegen van de schouder zijn niet altijd duidelijk. Er kunnen verschillende oorzaken zijn:
- Vaak is een inklemming van het spierweefsel, peesweefsel of van de slijmbeurzen een oorzaak van een ontstekingsreactie, waardoor er eveneens een reactie van het kapsel ontstaat. Bijvoorbeeld pijn bij het bewegen.
- Pijn door beschadiging van een van de weefsels na een val op de schouder of een verrekking.
- Na een operatief ingrijpen of fractuur (botbreuk) na een ongeval kan deze plotselinge ontsteking van het kapsel (capsulitis), de bewegingsvrijheid in korte tijd pijnlijk aan banden leggen.
- Soms is er geen oorzaak te vinden en lijkt het ontstaan spontaan.
De belangrijkste behandeling bestaat uit preventie. U moet er dus voor zorgen dat er geen frozen shoulder kan ontstaan. Het ontstaan van een frozen shoulder kunt u voorkomen door, als u een ziekte (kneuzing, ontwrichting, breuk) aan uw schouder heeft, de schouder toch gedoseerd te bewegen. Dit moet wel gebeuren op aanwijzingen van de behandelend arts of fysiotherapeut. De fysiotherapeut leert oefeningen correct uit te voeren en moedigt waar nodig aan.
Mogelijke behandeling van specialisten
Operatie of manipulatie
Als uiteindelijk conservatieve behandeling niet helpt, is manipulatie onder narcose mogelijk.
Er wordt onder narcose voorzichtig een einde gemaakt aan de verklevingen door ze los te scheuren (manipulatie).
Ook worden vandaag de dag middels arthroscopische operaties verklevingen inwendig losgemaakt.
Na de operatie en manipulatie onder narcose is blijven oefenen heel belangrijk om de verkregen ruimte in de schouder te behouden.
Algemeen verloop herstel.
Het verwachte herstel hangt af van de ernst van de frozen shoulder.
In het eerste stadium, dat ongeveer twee tot negen maanden kan duren, is de pijn het hevigst. Beweging van het gewricht is slechts beperkt mogelijk.
Het tweede stadium treedt er stijfheid op en is het bewegingsverlies het grootst. De pijn blijft aanwezig, maar is vaak minder hevig. De pijn is niet meer sterk op de voorgrond. Dit stadium kan ongeveer twee tot zes maanden duren.
Het laatste stadium kenmerkt zich doordat het verstijvende proces niet meer actief is. Beweging en functie lijken te herstellen. Het kapsel is nog kort en verdikt maar de snijdende pijn is verdwenen. Het kapsel kan nu meer en meer loskomen van de verkleving en rekken doordat de de patiënt de arm nu ook meer gaat gebruiken. Dit stadium kan ongeveer twee tot negen maanden duren.
Dus met andere woorden als we het proces zijn gang laten gaan duurt de aandoening van circa 9 maanden tot 2 jaar. Echter, in de praktijk zie je regelmatig patiënten die jaren na een frozen shoulder nog steeds hevige restverschijnselen hebben in de beweeglijkheid van de schouder. Vaak blijkt dan achteraf dat deze patiënten onvolledig, kort of niet zijn behandeld.
Als dan toch de pijn niet beheersbaar en controleerbaar wordt om welke reden dan ook zal gekozen worden voor doorverwijzing naar de huisarts voor medicatieve of andere behandeling (injecties). Als echter ook bij deze patiënten na jaren nog restverschijnselen in de vorm van beweging beperkingen aanwezig zijn is mobilisatie van het glenohumerale (en scapulothoracale) gewricht door een manueel therapeut geïndiceerd.
Copyright Pharmeon BV 2005